תחנה 5 הברביקן Station 5 The Barbican محطة 5 المَرْقَب

• 🎧 להאזנה לחצו כאן >>

  • להאזנה מונגשת בעברית, לחצו כאן >>

  • 🎧 للاستماع باللغة العربية، اضغطوا هنا >>

  • For listening, press here  >>

    👇🏼👇🏽Scroll down for English text 

  קריין:    אם תביטו למדרון תבחינו בשרידי מגדל. זהו הברביקן, או "הבשורה" בפי המוסלמים. מבנה מרשים זה היה בגובה שתי קומות, והוא חלש על צידו המזרחי של המבצר, שבו לא היה חפיר חצוב. הברביקן היווה יחידת הגנה נפרדת. 

  אביר:   מבצר קונצנטרי בנוי מארבע יחידות הגנה. על האויב לנהל ארבע מערכות עד לכיבושו המוחלט, לפי הסדר הזה:

  זקיף:    כדאי לא לסטות מהסדר, אחרת המשימה תהיה קשה עוד יותר!

  אביר:   קודם כל, כיבוש הברביקן! לאחר מכן, כיבוש המבצר החיצוני. לאחר מכן, כיבוש המבצר הפנימי. ולבסוף, כיבוש הדונז'ון – מצודת העוז.

  קריין:    ספוילר, אף אחד מעולם לא הגיע למערכה האחרונה.

  אביר וזקיף (יחד זה עם זה):       נו… הרסת.. גילית את ההפתעה…. למה גילת להם? גילית הכל…

  זקיף:    בכל מקרה, אם תדלגו על הברביקן ותתחילו לכבוש את המבצר החיצוני, תחטפו אש מהברביקן, ומה עשינו בזה?

  קריין:    לאחר מספר רב של ניסיונות פלישה, בשנת ,1187 סלאח א-דין מנצח את הצלבנים בקרב קרני חיטין, וממשיך בדרכו לכבוש את הארץ כולה. נותר רק מבצר אחד!

  אביר:   מבצר עיקש!

  קריין:    והוא מבצר כוכב הירדן. שמעולם לא נכבש. ההיסטוריון המוסלמי מהמאה ה-12, אבו שמא, תיאר את המבצר הצלבני כך: "קבוע בינות לכוכבים, כקן נשרים ומקום משכן הלבנה". ארבעה ניסיונות כיבוש לא צלחו. ורק בשנת 1189, לאחר שנה וחצי של מצור כבד על המקום, מצליח חיל החפרים של סלאח א-דין למוטט את הברביקן. לבסוף מחליטים יושבי המבצר לקבל  את הצעתו של סלאח א-דין, ולעזוב את המבצר בריאים ושלמים לעיר צור שבלבנון.

  בזאת בא הקץ על היסטוריה קצרה בת עשרים ואחת שנים של מבצר כוכב הירדן. לולא נפלה רוחם של הצלבנים, ולו היו מחזיקים מעמד עוד כשלוש שנים במבצר, היו זוכים לתגבורת של הצלבנים שהגיעו לישראל מאירופה במסע הצלב השלישי, וממשיכים לחיות במקום עד שנת 1291, השנה שבה כבשו הממלוכים את ארץ ישראל מידי הצלבנים.

  זקיף:    וואוו, עוד כמאה שנים נוספות יכלו יושבי המבצר לחיות פה.

  אביר:   גאווה בלב. עזבנו בגלל נפילתה של ממלכת הצלבנים כולה. פוליטיקה…

  קריין:    שליט דמשק, אל-מלכ אל-מואט'ם, מחליט להרוס את המבצר כדי לדכא את המוטיבציה הצלבנית לחזור ולהתיישב כאן, והורס את הקומה השנייה. הוא מחריב מבצרים נוספים ובונה מבצרים חדשים, כמו מבצר נמרוד.

  זקיף:    היי! אני רואה כאן מלמעלה, שהגעתם לפנייה חדה, זהו המכשול הרביעי. עתה עליכם להאט, לפנות שמאלה כ-180 מעלות, ולהמשיך במעלה צר, וזהו בעצם המכשול החמישי.

  המשיכו במעלה הצר ופנו ימינה. התחנה הבאה נמצאת בשער הפנימי המזרחי.

פישוט לשוני

תחנה 5 הברביקן

הגעתם לתחנת הברביקן.

הברביקן הוא מגדל בצדו המזרחי של המבצר.

בעבר היה המגדל בן שתי קומות.

כדי לכבוש את המבצר, האויב היה צריך קודם כל להשתלט על הברביקן!

לאחר מכן, היה עליו להצליח להשתלט על המבצר החיצוני.

אחריו, על המבצר הפנימי,

ולבסוף, על הדונז'ון – מצודת העוז.

אגלה לכם סוד: עד כמה שידוע לנו, אף אויב מעולם לא הצליח להגיע לשלב של מצודת העוז.

למרות זאת, המוסלמים הצליחו להשתלט על המבצר.

רוצים לדעת איך?

בשנת 1187, המוסלמים ניצחו את הצלבנים בקרב בקרני חיטין.

משם הם המשיכו וכבשו את הארץ כולה, מלבד מבצר אחד – מבצר 'בלוואר', שבו אנחנו נמצאים, ואותו לא הצליחו לכבוש.

המוסלמים  הקיפו את המבצר, לא נתנו לאף אחד לצאת או להיכנס, ולא אפשרו לתושבי המבצר להכניס מים ואוכל. לשיטה הזו קוראים 'מצור'.

כעבור שנה וחצי של מצור, תושבי המבצר כבר היו רעבים וחלשים מאוד.

המוסלמים הצליחו להשתלט על הברביקן, ותושבי המבצר החליטו לוותר ולעזוב את המבצר שחיו בו עשרים ואחת שנים.

כדי שהצלבנים לא יחזרו למבצר, החליט שליט דמשק להרוס אותו, והרס את הקומה השנייה.

הכוונה: המשיכו בעלייה הצרה ופנו ימינה. התחנה הבאה נמצאת בשער הפנימי המזרחי.

محطة 5 المَرْقَب

مُرشدة: إذا نظرتم إلى المنحدر ستلاحظون بقايا برج. هذا هو المَرْقَب، أو "الباشورة" كما يُطلِق عليه المسلمون. كان هذا المبنى المثير للإعجاب بارتفاع طابقين، وسيطر على الجانب الشرقي من القلعة، لعدم وجود خندق في هذه الجهة. شَكَّل المَرْقَب وِحدَة دفاع منفصلة.

فارس: القلعة مزدوجة البناء مبنية من أربع وحدات دفاعية. يجب على العدو أن يُدير أربع معارك حتى يتمكن من احتلالها بالكامل، وذلك حسب الترتيب التالي:

حارس: من المحبذ عدم الخروج عن الترتيب، وإلا فإن المهمة ستكون أصعب بكثير!

فارس: أولاً، احتلال المَرْقَب! ثم احتلال القلعة الخارجية. فيما بعد احتلال القلعة الداخلية. وأخيراً احتلال البُرج المُحصّن – الدونجون.

مُرشدة: تنويه، لم يصل أحد أبداً إلى المعركة الأخيرة.

فارس: أووف.. لقد أفسدت الحدث.. كشفت عن المفاجأة… لماذا أخبرتهم؟ لقد كشفت كل شيء..

حارس: على أية حال، إذا قررتم أن تتجاوزوا المَرْقَب وتبدأوا باحتلال القلعة الخارجية، سنُطلق عليكم النار من المَرْقَب، وإلا ما الفائدة ذلك؟

مُرشدة: بعد عدد كبير من محاولات الغزو، هزم صلاح الدين عام 1187 الصليبيين في معركة حطين، وتابع طريقه لاحتلال كل البلاد. بقيت قلعة واحدة فقط!

فارس: قلعة عنيدة!

مُرشدة: إنها قلعة كوكب الهوا. التي لم يتم احتلالها ابداً. وجاء على ذكرها المؤرخ المسلم أبو شامة، من القرن الثاني عشر، قائلًا: "وَوَجَدْنَاهَا في مَنَاطِقِ الكَوْكَبِ، كَأَنَّهَا وَكْرُ العَنْقَاءِ، وَمَنْزِلَ العَوّاء (وتعني منزلٌ من منازل القمر)" – [الروضتين في أخبار الدولتين،ج-4، ص:52]. بعد أربع محاولات فاشلة لاحتلال القلعة. نجح الجيش بقيادة صلاح الدين في عام 1189 من تدمير المَرْقَب، بعد حصار دام عامًا ونصف. وفي نهاية الأمر قرر المتواجدون في القلعة قبول عرض صلاح الدين، بتسليم القلعة ومغادرتها سالمين إلى مدينة صور في لبنان.

وبهذا كانت النهاية لتاريخ قلعة كوكب الهوا الصليبية، الذي استمر إحدى وعشرون سنة فقط.  لو لم تنكسر عزيمة الصليبيين، ولو استطاعوا الصمود في القلعة لثلاث سنوات إضافية، لكانوا حصلوا على تعزيزات من الصليبيين الذين وصلوا إلى البلاد من أوروبا مع الحملة الصليبية الثالثة. وَلَكانوا استطاعوا متابعة حياتهم في المكان حتى احتلال البلاد على يدّ المماليك سنة 1291.

حارس: واو، كان من الممكن لسكان القلعة أن يعيشوا هنا مائة سنة أخرى.

فارس: فخرٌ واعتزاز. لقد غادرنا القلعة بسبب سقوط المملكة الصليبية برُمتها.

سياسة..

مُرشدة: قرر حاكم دمشق، الملك المُعَظِّم، تدمير القلعة، لكي يقمع رغبة الصليبيين في العودة والاستقرار هنا، فهَدَم الطابق الثاني. كما ودمّر قلاعاً أخرى وبنى قلاعاً جديدة، مثل قلعة النمرود.

حارس: أرى من هنا في الأعلى، أنكم قد وصلتم إلى انعطاف حاد، إنها العقبة الرابعة. الآن عليكم أن تبطئوا وتتوجهوا نحو اليسار 180 درجة، ومن ثم متابعة المسير في المُرتقى الضيق، الذي هو في الواقع العقبة الخامسة.

مُرشدة: استمروا في صعود المُرتقى الضيق واتجهوا يمينًا. المحطة التالية عند البوابة الداخلية الشرقية.

Station 5 The Barbican

Narrator: If you look toward the slope you’ll see the remains of a tower. That’s the barbican, or the bashura, as the Muslims called it. This impressive barbican was two stories high and it controlled the eastern side of the fortress, where there was no rock-cut moat. The barbican was a separate defensive unit.

Knight: A concentric fortress is built of four defensive units. The enemy has to handle four separate battles to complete the takeover of the fortress, in this order:

First of all – take over the barbican! After that, conquer the outer fortress, then comes the inner fortress, and finally the keep – the stronghold tower.

Narrator: Spoiler alert…nobody ever got as far as the last battle.

Knight and Sentry (together): Hey, you ruined… you gave away the surprise…Why’d you tell them?

Sentry: Anyhow, if you skip the barbican and head straight to take over the outer fortress, you’ll come under attack from the barbican, so what good would that do?

Narrator: After many attempts to breach the fortress, in 1187, Saladin defeated the Crusaders in the battle of the Horns of Hattin and went on to conquer the entire country. There was only one fortress left!

Knight: A stubborn fortress!

Narrator: And that’s Kokhav HaYarden, which had never been conquered. The twelfth-century Muslim historian Abu Shama described the Crusader fortress this way: “Set amidst the stars like an eagle's nest and the abode of the moon.” Four unsuccessful attempts were made to take it over. Only in 1189, after an intense siege that lasted a year and a half, a force of Saladin’s soldiers was able to undermine the wall and bring down the barbican. The inhabitants of the fortress decided that it was better to accept Saladin’s terms of surrender, leave the fortress alive and well, and head to the city of Tyre in Lebanon.

That’s how the brief, twenty-one-year history of Kokhav HaYarden Fortress came to an end.

Knight: We had our pride. We left because the whole Crusader kingdom fell. Politics….

Narrator: The ruler of Damascus, al Malik al-Muathem, decided to destroy the fortress to suppress any motivation by the Crusaders to come back and reoccupy it. He destroyed the upper story. He also tore down other fortresses and built new ones, like the Nimrod Fortress.

Sentry: Hey! I see from up here that you’ve reached a sharp turn. That’s the fourth obstacle. Now you have to slow down, turn left 180 degrees and continue up the narrow ascent. That’s actually the fifth obstacle.

Narrator – Direction: Continue up the narrow ascent and turn right. The next station is at the inner eastern gate.