תחנה 3 - עין דן | Station 3 – Dan Spring نبع دان

• להאזנה לחצו כאן >>

• 

  להאזנה מונגשת בעברית, לחצו כאן >>

•  For listening, press here >>

• ? للاستماع باللغة العربية، اضغطوا هنا >>

Scroll down for English text

הידעתם שנחל דן הוא הנחל הקר ביותר בארץ? בין ארבע-עשרה לשש-עשרה מעלות צלזיוס, כל השנה! אני סלמנדרה, לי אלו תנאים מושלמים, אבל לכם, בני האדם, אולי יהיה קצת קשה להיכנס למים אם לא חם מאוד בחוץ. הסיבה לטמפרטורה הנמוכה, היא שהמעיין מקבל את מימיו מחלחול מי השלגים ומי הגשמים מהר החרמון. החרמון עשוי סלע גיר. זהו סלע שמים מחלחלים דרכו לאט לאט. החלחול האיטי, מסנן את המים, והופך אותם לזכים ונקיים, וגם! משאיר אותם בטמפרטורה נמוכה מאוד. מים שנובעים כך מתוך הסלע נקראים מעיין קארסטי. ובכן, עין דן הוא  המעיין הקארסטי הגדול ביותר במזרח התיכון, וזו אחת הסיבות לעוצמת הזרימה של המים תחתינו. נחל דן הוא אחד משלושת מקורות הירדן. השניים האחרים הם הנחלים בניאס וחצבאני, אך הדן מחזיק בתואר מקור המים העיקרי של הירדן והוא השופע בהם. ספיקתו כ-238 מיליון מטרים מעוקבים בשנה – כמות שווה לספיקת אֶחָיו הבניאס והחצבאני גם יחד.

אם כן, נחל דן נשפך דרומה. ויחד עם הבניאס והחצבאני מתחבר לנהר הירדן. הירדן זורם לכינרת וממשיך דרומה ולבסוף נשפך לים המלח. פירוש הדבר שכאן, באזור זה, נובעים המים שמזינים את עורק החיים החשוב של הארץ שלנו הזורם כמעט לכל אורכה. המים הם כוח חשוב במארג האקולוגי והאנושי: בדרכם מהחרמון עד ים המלח הם מזינים חיות וצמחים ומשמשים את האדם לצרכים רבים: שתייה, חקלאות, וגם הנאה – למשל שֵיט קיאקים. בעת העתיקה הם הניעו טחנות קמח ובעת החדשה מפיקים ממי ים המלח מינרלים. אז בפעם הבאה שתבקרו בים המלח חִשבו על הדרך הארוכה שהמים עשו כדי להגיע אליו וזִכרו שהם נבעו ממש במקום שאתם עומדים בו עכשיו.

עלו במדרגות. בפיצול הקרוב פנו ימינה ושוב ימינה לכיוון עץ פו הדוב.

טקסט מונגש:

תחנה מס' 3 – עין דן

הגעתם לעין דן.

עין דן הוא המעיין הגדול ביותר בארץ.

יודעים איך נוצר מעיין?

המים של עין דן נובעים, כלומר יוצאים, מתוך האדמה .

סקרנים לדעת איך הגיעו המים לעומק האדמה?

אתן לכם רמז: מי הנחל קריייים מאוד!

ממש קפואים, כמו, כמו שלג.

בטח ניחשתם – המים של עין דן, מגיעים מהחרמון.

החרמון הוא הר גבוה ובחורף, מתכסה בשלג.

כשהימים נעשים חמים, השלג נמס לאט לאט והופך למים.

המים מחלחלים, כלומר יורדים לעומק האדמה.

בתוך האדמה הם זורמים עד שמגיעים לסדק קטן ופורצים החוצה.

כך נוצר מעיין.

המים הקרים של עין דן נשפכים לתוך ערוץ נחל דן וממלאים אותו.

מהסיבה הזו, הדן הוא הנחל הקר ביותר בארץ. ברר!

מי הדן מגיעים עד לנהר הירדן.

הירדן זורם לכינרת וממשיך עד שמתחבר לים המלח.

בפעם הבאה שתבקרו בים המלח, חישבו על הדרך הארוכה שהמים עשו כדי להגיע עד אליו.

הכוונה: עלו במדרגות. בפיצול הקרוב פנו ימינה ושוב ימינה לכיוון עץ פו הדוב.

 نبع دان

هل تعلمون أن وادي دان هو أبرد وادٍ في البلاد؟ تبلغ درجة حرارته بين أربع عشرة وست عشرة درجة مئوية طوال أيام السنة! هذه ظروف مثالية بالنسبة لي السلمندر، أما بالنسبة لكم بني البشر، سيكون صعباً عليكم الدخول إلى الماء إن لم تكن درجة الحرارة عالية جداً في الخارج. السبب وراء انخفاض درجة الحرارة  هو أن النبع يحصل على مياهه من تغلغل مياه الثلوج ومياه الأمطار التي تتساقط على جبل الشيخ.

يتكون جبل الشيخ من الحجر الجيري وهو عبارة عن صخور تتسرب المياه عبرها ببطء. عملية التسرب البطيء تعمل على تصفيه المياه مما يجعلها صافية ونظيفة، وكذلك يُبقيها بدرجة حرارة منخفضة جداً. المياه التي تنبع بهذه الطريقة من داخل الصخر تُسمى نبعاً كارستياً. فإذن، عين دان هو أكبر ينبوع كارستي في الشرق الأوسط، وهذا هو أحد أسباب شدة تدفق المياه تحتنا. نهر الدان هو أحد المصادر الثلاثة لنهر الأردن. النهران الآخران هما البانياس والحاصباني، لكن نهر الدان يُعتبر المصدر الرئيسي لمياه نهر الأردن والأكثر وفرة. تبلغ كمية المياه التي يوفرها نحو 238 (مئتين وثمانية وثلاثين) مليون متر مكعب في السنة، وهي كمية تساوي كمية مياه نهرَي البانيات والحاصباني معاً.

إذا كان الأمر كذلك، فإن نهر الدان يتدفق جنوبًا، ويصب مع نهرَي البانياس والحاصباني في نهر الأردن. ثم يجري نهر الأردن نحو بحيرة طبرية ويتابع جنوباً ليصب أخيراً في البحر الميت. هذا يعني أن المياه التي تُغذي شريان الحياة الهام في بلادنا والذي يجري على طول البلاد تقريباً، تنبع هنا في هذه المنطقة. للماء دور هام  في النسيج البيئي والإنساني: فهو يُغذي في طريقه من جبل الشيخ حتى البحر الميت الحيوانات والنباتات، كما يستعمله الإنسان لسد احتياجات عديدة: الشرب، الزراعة، وأيضاً للاستمتاع بالتجديف بقوارب الكياك على سبيل المثال. حرّكت المياه في العصور القديمة طواحين القمح، وتُستخرج منها الأملاح المعدنية في العصر الحديث. إذن عند زيارتكم للبحر الميت في المرة القادمة، تأملوا الطريق الطويلة التي قطعتها المياه للوصول إليه، وتذكّروا أنها نبعت بالضبط في المكان الذي تقفون فيها الآن.

Station 3 – Dan Spring

Did you know that the Dan Stream is the coldest stream in Israel? From fourteen to sixteen degrees Centigrade all year round! I’m a salamander, and these conditions are just great for me, but for you humans, it might be a bit difficult to go into the water, unless it’s a really hot day. The reason the water temperature is so low is that the spring gets its water from seeping snowmelt and rain from Mount Hermon. Mount Hermon is made of limestone, and water seeps through it very slowly. The slow seepage filters the water and makes it pure and clean, and also makes it very cold. Water that emerges this way from rock is called a karstic spring. And the Dan Spring is the largest karstic

spring in the Middle East. That’s one of the reasons for its powerful flow below you. The Dan Stream is one of the three sources of the Jordan River. The two others are the Banias and the Hatsbani , but the Dan holds the title of the main source of the Jordan and it is the most powerful of the three. Its volume is about two hundred and thirty-eight million cubic meters per year – which equals the volume of the Hastbani and the Banias put together.

So, the Dan Stream flows southward, and together with the Banias and the Hatsbani they unite to form the Jordan River. The Jordan flows to the Sea of Galilee and continues south, eventually flowing into the Dead Sea. This means that this is the area where the water comes from that nourishes the most important lifeline in our country, and it flows along almost its entire length. The water is an important attraction for the fabric of ecological and human existence. All the way from Mount Hermon to the Dead Sea, it nourishes animals and plants and serves many needs of people: drinking, farming, and pleasure too – kayaking, for example. In ancient times the water powered flour mills, and in modern times minerals are extracted from the Dead Sea. And so the next time you visit the Dead Sea, think about the long way the water flowed to get there, and remember that it starts out right in the place where you now stand.

Head up the stairs. At the next fork, turn right toward the Pooh Bear tree.